Parafia PacanówBazylika mniejsza · Sanktuarium

ks. Rudzki (proboszcz w 1650)

← Proboszczowie

Proboszcz parafii św. Marcina w Pacanowie w połowie XVII w., zapisany pod 1650 r. Zbudował nową kaplicę św. Jana Chrzciciela w Szczebrzuszu i zostawił fundację na utrzymanie jej kapelana.

Ks. Jan Wiśniewski w spisie plebanów pacanowskich zapisał: „R. 1650 X. Rucki v. Rudzki pl. p.”, czyli „w roku 1650 ks. Rucki albo Rudzki, pleban pacanowski”1. W innych miejscach tej samej książki, a także w opracowaniach późniejszych, występuje już tylko jako Rudzki12. Jego imienia nie znamy – nie podaje go żadne ze znanych nam źródeł. Nie znamy też dat urodzenia, święceń ani śmierci, nie wiemy, kiedy objął parafię i jak długo nią kierował.

Kaplica w Szczebrzuszu

Szczebrzusz to wieś w pobliżu Wisły, dawniej otoczona bagnami i zalewana w czasie wylewów. W 1440 r. należała według Jana Długosza do parafii Zborów (dziś Zborówek). Już w 1616 r. w akcie erekcji wotywy de Beata w kościele pacanowskim jest mowa o kapelanie w Szczebrzuszu, a w 1618 r. wspomina o nim wizytacja archidiakona Foxa. Z fundacji wojewody krakowskiego Mikołaja Zebrzydowskiego (1553–1620) proboszcz Pacanowa miał obowiązek odprawiać tam przez odpowiedniego kapłana nabożeństwa i głosić kazania w dni świąteczne – dla wygody ludzi z okolicznych wsi, którzy w czasie wylewów nie mogli bez narażenia życia dojść do kościoła1.

Ks. Wiśniewski pisze, że „w miejsce dawnej, nową kaplicę w Sz. zbudował w 1650 r. ks. Rudzki z Pacanowa”1. To samo podaje dziś diecezja sandomierska w opisie parafii Szczebrzusz–Zofiówka2. Według kalendarium na dawnej stronie sanktuarium ks. Rudzki w 1650 r. rozpoczął budowę kaplicy3; czy rok 1650 oznacza początek, czy koniec budowy – źródła się różnią. Nie wiemy też, czy budowę opłacił z własnych pieniędzy.

Wizytacja kościelna z 1664 r., którą ks. Wiśniewski nazywa „wizytą Oborskiego”, odnotowała, że proboszcz pacanowski jest obowiązany z racji dziesięcin utrzymywać i wynagradzać kapelana w Szczebrzuszu „stosownie do fundacji ks. Rudzkiego proboszcza pacanowskiego”1. Biskupem pomocniczym krakowskim był wówczas Mikołaj Oborski (w latach 1658–1689)4. Treści samej fundacji nie znamy.

W 1699 r. ks. Franciszek Lochman, wizytując parafię Zborówek, opisał w Szczebrzuszu drewnianą kaplicę, konsekrowaną pod wezwaniem św. Jana Chrzciciela, z trzema ołtarzami; rocznicę poświęcenia obchodzono w pierwszą niedzielę po oktawie św. Jana Chrzciciela1. Czy to ta sama kaplica, którą zbudował ks. Rudzki, ks. Wiśniewski nie pisze.

Obowiązek utrzymywania kapelana w Szczebrzuszu ciążył na proboszczach Pacanowa jeszcze w XVIII w. – był przedmiotem sporu między ks. Sewerynem Michałem Bierzyńskim a proboszczem Zborówka1. Z kaplicy w Szczebrzuszu wyrosła z czasem osobna parafia św. Jana Chrzciciela, dziś Szczebrzusz–Zofiówka w diecezji sandomierskiej2.

Proboszcz w Pacanowie

O innych sprawach jego probostwa nic nie wiemy. W spisie ks. Wiśniewskiego po nim następuje ks. Jacek Mokrski, kanonik przemyski, zapisany pod 1659 r. jako odnowiciel kościoła spalonego w czasie najazdu Szwedów, Węgrów i Kozaków1. Kolejność w spisie nie dowodzi jednak, że był jego bezpośrednim następcą, i nie wiemy, czy ks. Rudzki był jeszcze proboszczem w czasie „potopu”.

Pełny poczet proboszczów i wikariuszy: Proboszczowie.

Przypisy

  1. ks. J. Wiśniewski, Historyczny opis kościołów, miast, zabytków i pamiątek w Stopnickiem, Marjówka 1929, s. 189 (spis plebanów; kopia: SBC Kielce) i s. 232–233 (rozdział „Szczebrzusz”; kopia: SBC Kielce, także w Dokumentach historycznych). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8

  2. „Szczebrzusz – Zofiówka – Św. Jana Chrzciciela”, Diecezja Sandomierska, opis parafii (2017). ↩ ↩2 ↩3

  3. Rys historyczny i kalendarium na dawnej stronie sanktuarium (sanktuariumpacanowskie.com, „Historia Sanktuarium”), opracowany na podstawie: o. B. M. Tarka, Sanktuarium Pana Jezusa Konającego w Pacanowie, Pacanów 2000. ↩

  4. „Mikołaj Oborski”, Wikipedia, wolna encyklopedia. ↩