Parafia PacanówBazylika mniejsza · Sanktuarium

← Historia kościoła

Dokumenty historyczne

Przywilej biskupa Maura w dokumencie z 1219 r.

Łaciński tekst nadania dziesięcin kościołowi św. Marcina, przytoczony w dokumencie biskupa Iwona z 15 sierpnia 1219 r. i znany tylko z późniejszej kopii.

W. Semkowicz, Przyczynki dyplomatyczne z wieków średnich, Lwów 1912 (nadbitka), s. 5–6; skan: Podlaska Biblioteka Cyfrowa.

Autor zm. 1949, prawa majątkowe wygasły. Egzemplarz: Biblioteka Uniwersytecka w Białymstoku, sygn. La 111453.

Strona druku z łacińskim tekstem dokumentu biskupa Iwona z 1219 r., przytaczającego przywilej biskupa Maura, s. 5
s. 5
Strona druku z łacińskim tekstem dokumentu biskupa Iwona z 1219 r., przytaczającego przywilej biskupa Maura, s. 6
s. 6

Oryginał w internecie

Dekret nadający tytuł bazyliki mniejszej (14 listopada 2008 r.)

Kongregacja ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów nadaje kościołowi św. Marcina w Pacanowie tytuł bazyliki mniejszej (Prot. N. 1295/06/L); obok łaciny polski przekład bp. Stefana Cichego.

„Anamnesis” 62 (2010), s. 30–31, skan z serwisu Konferencji Episkopatu Polski.

Skan pokazany za zgodą proboszcza parafii.

Strona czasopisma z dekretem Kongregacji o nadaniu tytułu bazyliki mniejszej, s. 30
s. 30
Strona czasopisma z dekretem Kongregacji o nadaniu tytułu bazyliki mniejszej, s. 31
s. 31

PDFOryginał w internecie

Pacanów w „Księdze beneficjów” Jana Długosza

XV-wieczny opis parafii: kościół częściowo z cegły, częściowo z kamienia, poświęcony przez biskupa Maura na prośbę patrona Seminiana i uposażony ośmioma dziesięcinami, a także dochody plebana i wsie parafialne.

J. Długosz, Liber beneficiorum, t. II, Kraków 1864, s. 422–424; skan: Internet Archive.

Druk z 1864 r., domena publiczna.

Fragmenty stron łacińskiego druku z opisem parafii Pacanów, s. 422
s. 422
Fragmenty stron łacińskiego druku z opisem parafii Pacanów, s. 423
s. 423
Fragmenty stron łacińskiego druku z opisem parafii Pacanów, s. 424
s. 424

PDFOryginał w internecie

Pacanów w „Słowniku geograficznym” (1886 r.)

Hasło omawia dzieje miasta od ustanowienia parafii przez biskupa Maura, przez dawnych właścicieli i podatki, po stan z XIX wieku.

Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. VII, Warszawa 1886, s. 806; skan: Internet Archive.

Druk z 1886 r., domena publiczna.

Szpalty słownika z hasłem Pacanów, s. 806, lewa szpalta
s. 806, lewa szpalta
Szpalty słownika z hasłem Pacanów, s. 806, prawa szpalta
s. 806, prawa szpalta

PDFOryginał w internecie

Relikwie znalezione w ołtarzu w 1895 r.

Przy obniżaniu mensy ołtarza głównego znaleziono relikwie i flaszeczkę z pergaminem, na którym bp Mikołaj Oborski poświadcza konsekrację ołtarza 25 lipca 1679 r.

ks. J. Wiśniewski, Historyczny opis kościołów, miast, zabytków i pamiątek w Stopnickiem, Marjówka 1929, s. 181; skan: Biblioteka Cyfrowa UMCS.

Autor zm. 1943, domena publiczna według katalogu biblioteki.

Fragment strony książki o relikwiach znalezionych w ołtarzu, s. 181
s. 181

PDFOryginał w internecie

Legenda o trzech figurach płynących Wisłą

Autor zapisuje legendę o figurach, które zatrzymały się w Mogile, Pacanowie i Warszawie, i podaje, że opowiedział mu ją rzeźbiarz Rotter; opisuje też krzyż i zalecenie wizytacji z 1783 r.

ks. J. Wiśniewski, Historyczny opis kościołów, miast, zabytków i pamiątek w Stopnickiem, Marjówka 1929, s. 184; skan: Biblioteka Cyfrowa UMCS.

Autor zm. 1943, domena publiczna według katalogu biblioteki.

Strona książki z legendą o trzech figurach i opisem krzyża, s. 184
s. 184

PDFOryginał w internecie

Napis na kolumnie św. Barbary (1670 r.)

Na postumencie kolumny przed kaplicą św. Barbary widniał napis: ANNO DOMINI 1670 HOC OPUS STANISLAUS MISTERA CUM UXORE EREXIT, czyli: wzniósł to dzieło Stanisław Mistera z żoną.

ks. J. Wiśniewski, Historyczny opis kościołów, miast, zabytków i pamiątek w Stopnickiem, Marjówka 1929, s. 188; skan: Biblioteka Cyfrowa UMCS.

Autor zm. 1943, domena publiczna według katalogu biblioteki.

Fragment strony książki z napisem z kolumny św. Barbary, s. 188
s. 188

PDFOryginał w internecie

Stacje Drogi Krzyżowej z 1765 r.

Stacje sprawili Parysowie, a reformaci ze Stopnicy i księża wprowadzili je procesyjnie z dworu do kościoła, gdzie w drzwiach przyjął je ks. Bierzyński.

ks. J. Wiśniewski, Historyczny opis kościołów, miast, zabytków i pamiątek w Stopnickiem, Marjówka 1929, s. 191; skan: Biblioteka Cyfrowa UMCS.

Autor zm. 1943, domena publiczna według katalogu biblioteki.

Fragment strony książki o stacjach Drogi Krzyżowej, s. 191
s. 191

PDFOryginał w internecie

Restauracja kościoła w latach 1785–1790

Naprawiono mury od fundamentu, część kościoła wymurowano na nowo, dano posadzkę z kamienia, nowy dach i dzwon, a na koszty sprzedano część wotów, korali i sreber.

ks. J. Wiśniewski, Historyczny opis kościołów, miast, zabytków i pamiątek w Stopnickiem, Marjówka 1929, s. 192; skan: Biblioteka Cyfrowa UMCS.

Autor zm. 1943, domena publiczna według katalogu biblioteki.

Fragment strony książki o restauracji kościoła, s. 192
s. 192

PDFOryginał w internecie

Przebudowa kościoła i rzeźbiarz Paweł Rotter

Strona wymienia proboszczów z przełomu XIX i XX wieku i ich prace przy kościele oraz życiorys Rottera, którego autor odwiedził w 1923 r., z listą wykonanych ołtarzy.

ks. J. Wiśniewski, Historyczny opis kościołów, miast, zabytków i pamiątek w Stopnickiem, Marjówka 1929, s. 193; skan: Biblioteka Cyfrowa UMCS.

Autor zm. 1943, domena publiczna według katalogu biblioteki.

Strona książki o proboszczach i rzeźbiarzu Pawle Rotterze, s. 193
s. 193

PDFOryginał w internecie

Książnice dołączone do Pacanowa (1783 r.)

Po wizycie w Książnicach w 1783 r., odbytej z delegacji ks. Michała Poniatowskiego, miejscowość dołączono do Pacanowa.

ks. J. Wiśniewski, Historyczny opis kościołów, miast, zabytków i pamiątek w Stopnickiem, Marjówka 1929, s. 334; skan: Biblioteka Cyfrowa UMCS.

Autor zm. 1943, domena publiczna według katalogu biblioteki.

Fragment strony książki o wizycie w Książnicach w 1783 r., s. 334
s. 334

PDFOryginał w internecie

Parafia Pacanów w katalogu diecezji (1940/1941)

Hasło podaje dane o kościele, duchowieństwie, kaplicach, szkołach i liczbie mieszkańców, a dopiski ołówkiem pochodzą ze skanowanego egzemplarza.

Katalog Duchowieństwa i Probostw Diecezji Kieleckiej za Rok 1940/1941, s. 85; skan egzemplarza Biblioteki KUL: Internet Archive.

Druk diecezjalny z 1940 r. bez wskazanego autora.

Strona katalogu z hasłem Pacanów i dopiskami ołówkiem, s. 85
s. 85

PDFOryginał w internecie

Kościół w rejestrze zabytków

Wpis kościoła parafialnego św. Marcina (nr rej. 781 z 8.02.1958 i 147 z 23.06.1967) oraz cmentarza parafialnego (A.63 z 23.06.1992).

Narodowy Instytut Dziedzictwa, rejestr zabytków nieruchomych woj. świętokrzyskiego, stan na 30.06.2026, s. 4 z 84.

Dokument urzędowy.

Fragment urzędowego wykazu zabytków z wpisem kościoła w Pacanowie, s. 4
s. 4

PDFOryginał w internecie