Parafia PacanówBazylika mniejsza · Sanktuarium

ks. Jacek Mokrski (proboszcz w 1659)

← Proboszczowie

Proboszcz parafii św. Marcina w Pacanowie w połowie XVII w., kanonik przemyski, zapisany pod 1659 r. Odnowił kościół spalony w 1657 r. w czasie „potopu”.

Ks. Jan Wiśniewski w spisie plebanów pacanowskich zapisał: „X Jacek Mokrski kan. przem. prob. Tarnowski i pac. restaurator kościoła w P. spalonego przez Szwedów, Węgrów i Kozaków. W 1659 r. obecny był przysiędze którą złożyli żydzi w Pacanowie, że nie należeli do spalenia kościoła”1. Nazywa go więc kanonikiem przemyskim i proboszczem „Tarnowskim i pacanowskim”. Nie wiemy, o jaką parafię „tarnowską” chodzi: w spisach prałatów kolegiaty w Tarnowie, które ogłosił ks. Franciszek Herzig, jego nazwiska nie znaleźliśmy2. Dat urodzenia, święceń i śmierci ks. Mokrskiego nie znamy, nie wiemy też, kiedy objął parafię w Pacanowie i jak długo nią kierował.

Kaznodzieja z Dynowa?

W diariuszu szlachcica Stanisława Oświęcima, w zapiskach z początku 1651 r., jest opis pogrzebu Floriana Oświęcima (zm. 29 grudnia 1650 r.) w kościele franciszkanów w Krośnie. Nabożeństwo „ks. Jacek Mokrski, proboszcz dynowski, vir summae eruditionis” (człowiek wielkiej uczoności) – jak pisze Oświęcim – „bardzo pięknym swym przyozdobił kazaniem”3. Dynów leżał w diecezji przemyskiej, a ks. Mokrski z Pacanowa był kanonikiem przemyskim. Czy proboszcz dynowski z 1651 r. i proboszcz pacanowski to ta sama osoba – nie wiemy; dokumentu, który by to potwierdzał, nie znamy.

Proboszcz w Pacanowie

W 1657 r. Węgrzy z wojsk księcia siedmiogrodzkiego Jerzego II Rakoczego, sprzymierzonego ze Szwedami, spalili Pacanów i kościół – świadczył o tym napis na dzwonie przelanym w 1663 r.1 Ks. Wiśniewski pisze, że „po spaleniu kościoła w 1657 r. przez Węgrów ks. Jacek Mokrski, kan. przemyski, proboszcz miejscowy, świątynię wyrestaurował”1. W latach 1663 i 1668 kościół otrzymał nowe dzwony1; czy zamówił je ks. Mokrski, źródło nie mówi.

Według wpisu w bazie wydarzeń Ośrodka „Brama Grodzka – Teatr NN” 6 lipca 1658 r. ks. Mokrski, „kanonik przemyski, proboszcz w Pacanowie”, wniósł protest przeciwko seniorowi (przedstawicielowi) gminy żydowskiej w Pacanowie i innym jej członkom. Zarzucił im, że podpalili kościół św. Marcina, który spłonął z całym wyposażeniem, a straty oszacował na 50 tys. złotych. Według protestu do pożaru miało dojść podczas tumultu, który wywołali mieszczanie pacanowscy w czasie pogrzebu Żyda zabitego w czasie najazdu wojsk węgierskich i kozackich4. Wpis nie podaje, z jakiego dokumentu pochodzi, więc nie mogliśmy sprawdzić go w źródle.

W 1659 r. ks. Mokrski był obecny przy przysiędze, którą złożyli Żydzi z Pacanowa, że nie brali udziału w spaleniu kościoła1. Protest był oskarżeniem jednej strony, nie wyrokiem: według napisu na dzwonie i ks. Wiśniewskiego kościół spalili Węgrzy, a Żydzi pacanowscy przysięgą zaświadczyli, że w podpaleniu nie uczestniczyli.

Kiedy skończyła się odbudowa i kiedy ks. Mokrski przestał być proboszczem, nie wiemy. Pod 1675 r. ks. Wiśniewski zapisuje już w Pacanowie ks. Józefa Zebrzydowskiego, a w 1679 r. biskup pomocniczy krakowski Mikołaj Oborski konsekrował w kościele murowany ołtarz św. Marcina1. W spisie ks. Wiśniewskiego przed ks. Mokrskim stoi ks. Rudzki, zapisany pod 1650 r.; kolejność w spisie nie dowodzi jednak, że byli bezpośrednimi następcami1.

Pełny poczet proboszczów i wikariuszy: Proboszczowie.

Przypisy

  1. ks. J. Wiśniewski, Historyczny opis kościołów, miast, zabytków i pamiątek w Stopnickiem (kopia: SBC Kielce), Marjówka 1929, s. 181 (spalenie kościoła i odnowienie), 187 (dzwony), 189 (spis plebanów). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7

  2. ks. F. Herzig, Katedra niegdyś kollegiata w Tarnowie wraz z krótką wzmianką o innych kościołach tarnowskich, Tarnów 1900 (spisy prepozytów, kustoszów, kantorów, kanoników i dziekanów kolegiaty). ↩

  3. Stanisława Oświęcima Dyaryusz 1643–1651, wyd. W. Czermak, Kraków 1907 (Scriptores rerum Polonicarum, t. 19), s. 259. ↩

  4. „Sprawa Mokrskiego przeciwko Żydom pacanowskim”, Ośrodek „Brama Grodzka – Teatr NN”, baza „Wydarzenia” (treść wpisu odczytana w przeglądarce 16.11.2026; wpis nie podaje sygnatury ani publikacji źródłowej). ↩

ks. Jacek Mokrski (proboszcz w 1659) · Parafia Pacanów