ks. Seweryn Michał Bierzyński (proboszcz ok. 1750–1782)
Proboszcz parafii św. Marcina w Pacanowie około 1750–1782 r.
Ks. Jan Wiśniewski w spisie plebanów zapisał go jako „X. Seweryn Michał Biedrzycki Dr. O. Pr. scholastyk kijowski”, czyli doktora obojga praw i scholastyka kapituły kijowskiej; dalej, w opisie jego spraw, dwa razy nazywa go Bierzyńskim1. Formę Bierzyński ma też niezależne źródło – zestawienie parafii diecezji krakowskiej z 1766 r., w którym przy Pacanowie stoi „Bierzyński Michael”2. Dat i miejsca jego urodzenia i śmierci, pochodzenia ani nauki nie znamy – wiarygodnego źródła dotąd nie znaleźliśmy.
Kanonik kijowski
Jako scholastyk był prałatem kapituły katedralnej w Kijowie i tam przez dłuższy czas mieszkał1. Kazimierz Rudnicki w biografii biskupa Kajetana Sołtyka opisuje spór w kapitule kijowskiej z czasów, gdy Sołtyk był koadiutorem biskupa kijowskiego: kanonik Bierzyński złożył przed protonotariuszem apostolskim protest przeciw instalacji kanonika Tokarskiego, który nie przedstawił dowodów szlacheckiego pochodzenia. Tokarskiego zobowiązano do złożenia dokumentów, a Bierzyński dostał upomnienie za niezachowanie tajemnicy obrad kapituły3. Rudnicki nie podaje imienia tego kanonika ani nie łączy go z Pacanowem, nie wiemy więc, czy to ta sama osoba.
Proboszcz w Pacanowie
Kiedy objął parafię, nie wiemy. Jego poprzednik, ks. Antoni Kleczyński, zmarł w 1743 r.1 Pod nazwiskiem ks. Seweryna Michała ks. Wiśniewski opisuje także wydarzenia z 1748 r., kiedy przez okolicę przeszła wielka chmara szarańczy; odstraszano ją dzwonami, strzałami, ogniem i biciem w bębny1. Nie wiadomo, czy był już wtedy proboszczem.
W 1750 r. wygrał spór o dziesięcinę z nowo zaoranych pól w Szczebrzuszu i Gace przeciw proboszczom ze Słupca i Zborówka; wyrok oparto na bulli papieża Leona X z 1515 r., według której kto pobierał dziesięcinę ze starych pól, ma prawo także do nowych1. W 1759 r. pochował za kaplicą Pana Jezusa kości wyjęte z grobów pod kościołem. Pracowało wtedy w Pacanowie pięciu księży – prebendarze, kapelani i wikariusz1.
W 1765 r. Parysowie, dziedzice połowy Pacanowa, ufundowali stacje Drogi Krzyżowej. Reformaci ze Stopnicy z wieloma księżmi wnieśli je procesyjnie z dworu, a ks. Bierzyński czekał na procesję w drzwiach kościoła, przyjął obrazy i wprowadził je do świątyni1. W zestawieniu parafii z 1766 r. parafia Pacanów pod jego zarządem ma 117 ochrzczonych (52 chłopców i 65 dziewczynek), 2120 osób przystępujących do spowiedzi, 32 śluby i 47 zmarłych2.
Bronił praw parafii do dziesięciny także później: w 1769 r. spierał się o dziesięcinę z pól dworskiej części Pacanowa z Albertem Wojną, podczaszym podlaskim, a potem z wdową po nim, Teresą z Parysów; w 1778 r. prowadził aż w Rzymie sprawę z hr. Stefanem Komorowskim, dziedzicem połowy Pacanowa, o dziesięcinę z nowych pól1.
Ponieważ jako kanonik kijowski mieszkał w Kijowie, wytoczono mu proces o zaniedbanie kościołów w Pacanowie i Szczebrzuszu i spustoszenie beneficjum. Skazano go na osiem dni rekolekcji, polecono mu zamieszkać w Pacanowie i rozdać dochody pobrane za czas nieobecności. W 1776 r. odwołał się do nuncjatury, wskazując, że w parafii zastępuje go sześciu wikariuszy, a budynki są w doskonałym stanie – i pierwszy wyrok uchylono1.
Mając 70 lat, sam wyznaczył na swego następcę ks. Michała Sołtyka i zrzekł się probostwa1. Ks. Sołtyk otrzymał plebanię w Pacanowie 16 sierpnia 1782 r.4 Według wizytacji z 1783 r., którą przytacza ks. Wiśniewski, nowy proboszcz „zastał po poprzedniku spustoszenie”5. Co działo się z ks. Bierzyńskim po rezygnacji, kiedy i gdzie zmarł, nie wiemy.
Pełny poczet proboszczów i wikariuszy: Proboszczowie.
Przypisy
-
ks. J. Wiśniewski, Historyczny opis kościołów, miast, zabytków i pamiątek w Stopnickiem (kopia: SBC Kielce), Marjówka 1929, s. 190–191 (spis plebanów: „X. Seweryn Michał Biedrzycki Dr. O. Pr. scholastyk kijowski”; dalej „ks. Seweryn Michał Bierzyński proboszcz pacanowski”). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8 ↩9 ↩10
-
„Tabella ecclesiarum parochialium dioecesis Cracoviensis tum baptizatorum, copulatorum, mortuorum et confessorum in anno 1766” (rękopis Biblioteki Jagiellońskiej), ogłoszona w: K. Rudnicki, Biskup Kajetan Sołtyk 1715–1788, Kraków–Warszawa 1906 (Monografie w zakresie dziejów nowożytnych, t. V), s. 257 (dekanat pacanowski: „In Pacanów … Bierzyński Michael”). ↩ ↩2
-
K. Rudnicki, Biskup Kajetan Sołtyk 1715–1788, Kraków–Warszawa 1906, s. 15 (rozdział o biskupstwie kijowskim; w indeksie osobno „Bierzyński kanonik 15” i „Bierzyński Michał 257”). ↩
-
J. Śmiałowski, „Sołtyk Michał h. własnego (ok. 1740–1815)”, Polski słownik biograficzny, t. XL, Warszawa–Kraków 2000–2001 (wydanie internetowe iPSB). ↩
-
ks. J. Wiśniewski, Historyczny opis…, s. 192. ↩