Parafia PacanówBazylika mniejsza · Sanktuarium

ks. Józef Piwowarczyk (1911–1996)

← Wikariusze i inni księża

Wikariusz parafii św. Marcina w Pacanowie w latach 1940–1945, w czasie okupacji kapelan Armii Krajowej. Po wojnie był proboszczem w Zborówku, w Chodowie i przez 23 lata w Słomnikach, gdzie został dziekanem i infułatem. Zmarł 1 lipca 1996 r.12

Pochodzenie, nauka i pierwsze placówki

Urodził się 29 grudnia 1911 r. w Tczycy w powiecie miechowskim13. Ukończył gimnazjum w Miechowie i w 1930 r. wstąpił do Wyższego Seminarium Duchownego w Kielcach1. Wykaz alumnów seminarium na rok 1935 wymienia go na czwartym roku teologii jako diakona3. Święcenia kapłańskie przyjął 29 czerwca 1935 r.1; katalog diecezji z lat wojny podaje rok święceń 19354.

Był wikariuszem w Piotrkowicach koło Chmielnika – jako wikariusza tej parafii wymieniają go spisy duchowieństwa diecezji kieleckiej na lata 1936 i 193756 – a potem w Kielcach1. W latach 1937–1939 był prefektem, czyli nauczycielem religii, w szkole im. Stanisława Staszica w Kielcach1.

Wikariusz w Pacanowie

W 1940 r. został mianowany wikariuszem w Pacanowie. Katalog duchowieństwa diecezji na rok 1940/41 wymienia go pod proboszczem i dziekanem ks. Adamem Adamkiem: „Wikariusz: Ks. Piwowarczyk Józef, ur. 1911, kapł. 1935, mian. 1940”4. Pracował tu do 1945 r., razem z innymi wikariuszami lat wojny – ks. Leonardem Samosenką i ks. Józefem Musiałem1.

W Pacanowie był kapelanem Armii Krajowej1. Portal Powiat buski 1939–1945 wymienia go wśród księży, którzy byli kapelanami w Obwodzie Stopnica Inspektoratu Rejonowego AK „Maria”7. Według tego samego portalu zasłużył się także w tajnym nauczaniu8. Obie wiadomości portal opiera na wspomnieniu o nim, które napisał Stanisław Pytko w gminnym piśmie „Z Życia Gminy”; tego wspomnienia nie czytaliśmy, a dokumentów wojskowych z jego nazwiskiem nie znamy. Nie wiemy, jakiego używał pseudonimu ani w jakich oddziałach posługiwał.

W sierpniu 1944 r., gdy przez okolice Pacanowa przechodził front, niemiecka artyleria ostrzelała kościół św. Marcina pociskami zapalającymi; kościół spłonął, ocalała tylko kaplica Pana Jezusa9. Nie wiemy, co w tych dniach robił ks. Piwowarczyk.

Proboszcz w Zborówku

Według portalu Powiat buski 1939–1945 w 1945 r. przeszedł na probostwo do sąsiedniego Zborówka1. Ten sam portal podaje jednak, że poprzedni proboszcz Zborówka, ks. Józef Niepsuj, był nim do 1946 r.1 – dokładnej daty objęcia parafii nie znamy.

W 1954 r. parafianie Zborówka ufundowali trzy nowe dzwony; na dwóch z nich wymieniono go jako proboszcza. Największy, „Mikołaj”, ufundowano „na okazanie wdzięczności Bogu w Trójcy Jedynemu za ocalenie kościoła w Zborówku od zniszczenia w czasie działań wojennych w roku 1944” i na pamiątkę Roku Maryjnego 1954, „kiedy Ordynariuszem był J.E. ks. bp Czesław Kaczmarek, sufraganem J.E. ks. bp Franciszek Sonik, a proboszczem ks. Józef Piwowarczyk”. Średni, „Józef”, odlano z dobrowolnych ofiar parafian, a najmniejszy, „Maria”, poświęciła młodzież parafii109.

Chodów i Słomniki

Później był proboszczem w Chodowie koło Charsznicy, a następnie przez 23 lata w Słomnikach. Tam został dziekanem, otrzymał godność kanonika, a potem infułata. W 1993 r., w wieku 82 lat, przeszedł na emeryturę1. Nie znamy dat jego pracy w Chodowie ani dat objęcia parafii w Słomnikach i otrzymania godności.

Śmierć

Zmarł 1 lipca 1996 r. w Krakowie18; datę śmierci podaje też wykaz zmarłych kapłanów diecezji kieleckiej, który łączy go ze Słomnikami2. Został pochowany na cmentarzu w rodzinnej Tczycy1. Wiadomość o jego śmierci zamieścił „Kielecki Przegląd Diecezjalny” (R. 72, 1996, nr 3–4, s. 261)1 – tej strony jeszcze nie czytaliśmy.

Czego nie wiemy

Nie znamy dat jego pracy w Piotrkowicach i w Kielcach ani nazwy szkoły, w której uczył religii przed wojną. Nie znamy dokładnych dat przyjścia do Pacanowa i odejścia z niego, szczegółów jego służby w Armii Krajowej i pracy w tajnym nauczaniu ani dat probostwa w Chodowie i Słomnikach. Nie czytaliśmy wspomnienia Stanisława Pytki – portal podaje dla niego raz rok 1996, raz 199718 – ani książki D. Krześniak-Firlej o księżach prefektach diecezji kieleckiej, na którą powołuje się portal przy latach szkolnych1.

W diecezji kieleckiej pracował też drugi ks. Józef Piwowarczyk (1930–2008), wyświęcony w 1955 r.11 – to inna osoba.

Wszyscy księża pracujący w Pacanowie poza proboszczami: Wikariusze i inni księża.

Przypisy

  1. „Dekanat pacanowski”, Powiat buski 1939–1945 (kopia w Web Archive), część „Pacanów – Parafia pw. Świętego Marcina”: wykaz wikariuszy i biogram „Ksiądz Józef Piwowarczyk” (za: D. Krześniak-Firlej, Księża prefekci diecezji kieleckiej 1918–1939, Kielce 2002, s. 86; S. Pytko, „Wspomnienie o księdzu infułacie Józefie Piwowarczyku, wikariuszu w Pacanowie w latach 1940–1945”, „Z Życia Gminy” (Pacanów) nr 10/1997, s. 9; Kielecki Przegląd Diecezjalny R. 72, 1996, nr 3–4, s. 261), a także biogram ks. Józefa Niepsuja w części „Zborówek”. ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8 ↩9 ↩10 ↩11 ↩12 ↩13 ↩14 ↩15 ↩16

  2. „Wspominamy zmarłych kapłanów”, Niedziela – edycja kielecka, 26/2003: „Józef Piwowarczyk, zm. 1 lipca 1996 r., Słomniki”. ↩ ↩2

  3. Elenchus Venerabilis Cleri Saecularis ac Regularis Dioecesis Kielcensis pro Anno Domini 1935, Kielce 1935, wykaz „Alumni Seminarii Dioecesani pro anno 1935”, IV rok teologii, poz. 8: „Piwowarczyk Josephus, Diac., 29 Decembris 1911” (skan strony w Internet Archive, egzemplarz z Biblioteki Cyfrowej KUL). ↩ ↩2

  4. Katalog Duchowieństwa i Probostw Diecezji Kieleckiej za Rok 1940–1941, Kielce 1941, s. 85, hasło „Pacanów” (skan strony w Internet Archive; kopia strony). ↩ ↩2

  5. Elenchus Venerabilis Cleri … Dioecesis Kielcensis pro Anno Domini 1936, Kielce 1936, s. 45, hasło „Piotrkowice”: „Vicarius, Josephus Piwowarczyk” (skan strony w Internet Archive). ↩

  6. Elenchus Venerabilis Cleri … Dioecesis Kielcensis pro Anno Domini 1937, Kielce 1937, s. 65, hasło „Piotrkowice” (skan strony w Internet Archive). ↩

  7. „Zaangażowanie duchowieństwa w konspiracji”, Powiat buski 1939–1945 (kopia w Web Archive), przypis 5 (za wspomnieniem S. Pytki, nr 10/1997, s. 9). ↩

  8. „Tajne nauczanie”, Powiat buski 1939–1945, dział „Kultura, oświata, propaganda” (za wspomnieniem S. Pytki, podanym tu jako „Z życia Gminy” nr 10/1996, s. 9). ↩ ↩2 ↩3

  9. „Straty materialne Kościoła”, Powiat buski 1939–1945 (kopia w Web Archive), części „Pacanów” i „Zborówek”. ↩ ↩2

  10. S. Pytko, J. Banasik, „Władysław Herman fundatorem kościoła na ziemi pacanowskiej”, Notatki Płockie 1999, nr 3 (180), s. 3–10, tu s. 10 – napisy na dzwonach w Zborówku (PDF w Bibliotece Nauki). ↩

  11. „Zmarli księża”, Diecezja Kielecka, rok 2008: „ks. Józef Piwowarczyk, KKK, em., ur. 1930, wyśw. 1955, zmarł 29.09.2008 r.”. ↩