ks. Adam Adamek (1880–1958)
Proboszcz parafii św. Marcina w Pacanowie w latach 1919–1958.
Adam Jan Adamek urodził się 23 grudnia 1880 r. w Poradowie w powiecie miechowskim. Święcenia kapłańskie przyjął w 1905 r.1 Parafię w Pacanowie objął w 1919 r. i kierował nią do śmierci, prawie czterdzieści lat. Był dziekanem pacanowskim i kanonikiem honorowym kapituły wiślickiej2. Według dawnego kalendarium parafii dekanat pacanowski istniał od 4 czerwca 1919 r. do 1 czerwca 1958 r.3 W spisie plebanów ks. Jana Wiśniewskiego z 1929 r. jego poprzednikiem jest ks. Franciszek Rajski4. Według tego spisu za jego probostwa przybył boczny ołtarz i dwa nowe żyrandole, postawiono budynki parafialne i pomalowano kaplicę, a w pracy parafialnej pomagał mu wikariusz4. Ten sam autor pisze jednak w tym spisie, że ołtarz boczny obstalował ks. Rajski4; źródło podaje więc obie wersje. Na innej stronie (s. 183) dodaje, że ołtarz boczny z figurą Serca Jezusowego wykonano w 1919 r. staraniem ks. Rajskiego – w roku, w którym parafię objął ks. Adamek, co może tłumaczyć obie wersje4. Ściany kaplicy Pana Jezusa, obraz św. Magdaleny na zasuwie i stacje Męki Pańskiej malował mieszkający wtedy w Pacanowie Franciszek Nawalny; ks. Wiśniewski nie podaje, kiedy4. W latach trzydziestych działał w Stronnictwie Narodowym w powiecie stopnickim1.
Objął parafię z kościołem w odbudowie po pożarze z 20 września 1906 r. Prace zaczął ks. Adam Józef Badowski, który w 1908 r. zarządzał parafią jako administrator5; ks. Adamek prowadził je dalej według planów Zasadzkiego ze Stopnicy i zakończył w 1935 r. 7 czerwca 1936 r. biskup Franciszek Sonik konsekrował kościół i umieścił w nim relikwie świętych męczenników Piusa i Lina3. Wizytacja biskupa Sonika zaczęła się 4 czerwca 1936 r. i trwała cztery dni. Biskup udzielił wtedy bierzmowania 1250 osobom i konsekrował dzwon o wadze 1700 kg, nadając mu imię Jan3.
W czasie II wojny światowej, 8 września 1939 r., pocisk artyleryjski uszkodził kaplicę św. Anny3. 17–18 maja 1941 r. biskup Franciszek Sonik przeprowadził w parafii wizytację kanoniczną i udzielił bierzmowania 278 osobom3. W latach okupacji pracowali przy nim wikariusze, m.in. ks. Leonard Samosenko z diecezji łuckiej (1939–1942), ks. Józef Piwowarczyk (1940–1945), kapelan Armii Krajowej, i ks. Józef Musiał (1942–1945)1. Jako dziekan zawiadomił kurię biskupią w Kielcach, że Niemcy więżą w karnym obozie pracy w Słupi ks. Antoniego Marszałka, proboszcza z Drugni6. 17 sierpnia 1944 r., w czasie walk na froncie, kościół spłonął po raz trzeci; ocalała kaplica Pana Jezusa z ołtarzem3.
Z tych dni pochodzi opowieść przekazywana w parafii i spisana w „Niedzieli”: Niemcy zgromadzili kilkuset mieszkańców Pacanowa nad kanałem w Słupi i chcieli ich rozstrzelać. Ks. Adamek miał wtedy namówić załogę radzieckiego czołgu, by oddała strzały w ich stronę. Niemcy uznali, że nadciąga front, i odeszli, a ludzie ocaleli. Na pamiątkę stoi krzyż wotywny koło Słupi78. Relacje różnią się szczegółami: według tekstu z 2021 r. Niemcy chcieli w ten sposób pomścić zabitego żołnierza i ostrzeliwali okolicę8. Według niepotwierdzonych informacji ks. Adamek miał przekupić załogę czołgu9. Dokumentów, które by to potwierdzały, dotąd nie znamy.
W 1945 r. ks. Adamek po raz drugi zaczął odbudowę kościoła i prowadził ją do końca życia. W 1954 r. strop świątyni ozdobiono kasetonami. Od 1956 r. pracami kierował jego wikariusz, ks. dr Feliks Skrobisz3.
Ks. Adam Adamek zmarł 30 listopada 1958 r. w Pacanowie i został pochowany w Miechowie1. Jego następcą został ks. dr Feliks Skrobisz.
Pełny poczet proboszczów i wikariuszy: Proboszczowie.
Przypisy
-
„Dekanat pacanowski”, portal Powiat buski 1939–1945 (kopia), parafia Pacanów, biogramy ks. Adama Adamka i wikariuszy; autor powołuje się na Katalog Duchowieństwa i parafij Diecezji Kieleckiej za rok 1946, s. 95, i Kielecki Przegląd Diecezjalny R. 39 (1958), nr 12, s. 351, a w sprawie Stronnictwa Narodowego – na M. B. Markowskiego, „Życie polityczne w Busku i okolicy w okresie międzywojennym”, Kielce 1988, s. 85. Tych publikacji nie widzieliśmy. Wikariusza Leonarda Samosenkę (tymczasowego) potwierdza też wykaz wikariuszy w Katalogu Duchowieństwa i Probostw Diecezji Kieleckiej za Rok 1940/1941: „Samosenko Leonard Pacanów … tymczas.”. ↩ ↩2 ↩3 ↩4
-
Katalog Duchowieństwa i Probostw Diecezji Kieleckiej za Rok 1940/1941 (kopia), hasło „Pacanów”: „Ks. Adamek Adam, KHW., Dziekan, ur. 1880, kapł. 1905, ben. 1919”. ↩
-
Rys historyczny i kalendarium na dawnej stronie sanktuarium (sanktuariumpacanowskie.com, „Historia Sanktuarium”), opracowane na podstawie: o. B. M. Tarka, Sanktuarium Pana Jezusa Konającego w Pacanowie, Pacanów 2000. ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7
-
ks. J. Wiśniewski, Historyczny opis kościołów, miast, zabytków i pamiątek w Stopnickiem (kopia: SBC Kielce), Marjówka 1929, s. 183–184 i 193. ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5
-
Akt zgonu ks. Wawrzyńca Nowakowskiego: Archiwum Państwowe w Kielcach, akta stanu cywilnego parafii Pacanów, zgony 1908 r., akt nr 56 (po rosyjsku; skan w serwisie GenBaza). Akty parafii z 1908 r. podpisuje „ks. administrator Józef Badowski”. ↩
-
„Dekanat chmielnicki”, portal Powiat buski 1939–1945 (kopia), parafia Drugnia, biogram ks. Antoniego Marszałka. ↩
-
K. Dobrowolska, „Konający Jezus wciąż rozdaje łaski” (kopia), Niedziela, edycja kielecka, 13/2014, s. 4–5. ↩
-
W. Burzawa, „Krzyż, nasz nieodłączny towarzysz”, Niedziela, edycja kielecka, 13/2021, s. IV. ↩ ↩2
-
Informacja niepotwierdzona – wersję o przekupieniu czołgistów podaje tylko przekaz bez wskazanego źródła; wiarygodnego źródła dotąd nie znaleźliśmy. ↩