ks. Stanisław Niedziela (1903–1973)
Wikariusz parafii św. Marcina w Pacanowie w latach 1932–1940 – na pierwszej placówce po święceniach. Ksiądz diecezji kieleckiej, w czasie okupacji wikariusz i katecheta w Busku, potem administrator parafii Podlesie, a od 1956 r. proboszcz w Strożyskach. Zmarł w październiku 1973 r.12
Pochodzenie i nauka
Urodził się 3 września 1903 r. w Wojsławicach, w parafii Chroberz13. Do gimnazjum chodził w Pińczowie i w Kielcach1. W 1932 r. był na czwartym roku teologii w seminarium duchownym w Kielcach; wykaz alumnów notuje, że miał już niższe święcenia3. Święcenia kapłańskie przyjął 19 czerwca 1932 r. z rąk biskupa kieleckiego Augustyna Łosińskiego1.
Wikariusz w Pacanowie
Zaraz po święceniach biskup skierował go na wikariusza do Pacanowa1. Proboszczem i dziekanem pacanowskim był wtedy ks. Adam Adamek; urzędowe spisy duchowieństwa diecezji z 1933 i 1937 r. wymieniają ks. Niedzielę jako jedynego wikariusza parafii45. W tych latach kończono odbudowę kościoła po pożarze z 1906 r.: 7 czerwca 1936 r. biskup pomocniczy Franciszek Sonik konsekrował świątynię5.
Spis z 1937 r. wylicza, co działało wtedy w parafii: oddział Akcji Katolickiej (od 1935 r.), stowarzyszenia mężów i kobiet, Katolickie Stowarzyszenie Młodzieży męskiej i żeńskiej, sodalicja mariańska, Caritas, dom parafialny i biblioteka parafialna5. Nie wiemy, którymi z tych dzieł zajmował się wikariusz; nie znaleźliśmy też źródła, które mówiłoby, że uczył religii w pacanowskiej szkole.
Pod koniec października 1939 r. do parafii przybył drugi, tymczasowy wikariusz – ks. Leonard Samosenko, ksiądz z Wołynia, który musiał uciekać przed Sowietami6. Ks. Niedziela pracował w Pacanowie do 1940 r.2
Busko w czasie okupacji
Od 21 lutego 1940 r. był wikariuszem w parafii Niepokalanego Poczęcia NMP w Busku, gdzie razem z ks. Stanisławem Śliwińskim uczył religii w szkole1. Potwierdza to katalog duchowieństwa diecezji na rok 1940/41: proboszczem był tam ks. Antoni Otrembski, a ks. Niedziela – mianowany w 1940 r. – był pierwszym z trzech wikariuszy7. W zachowanym egzemplarzu katalogu jego nazwisko przy Busku jest przekreślone, a obok ktoś dopisał odręcznie inne – to ślad późniejszej zmiany obsady, której daty nie znamy7.
Podlesie i Strożyska
3 lutego 1943 r. został mianowany administratorem parafii Podlesie, a 17 sierpnia 1956 r. – proboszczem parafii w Strożyskach1. W Strożyskach pracował do śmierci. O jego pracy w obu parafiach nie znaleźliśmy jeszcze opracowań.
Śmierć
Według biogramu opartego na aktach Archiwum Diecezjalnego w Kielcach zmarł 6 października 1973 r.1; wspomnienie zmarłych kapłanów w kieleckiej edycji tygodnika „Niedziela” podaje datę 7 października 1973 r. i miejscowość Strożyska8. Pochowano go w Strożyskach1.
Czego nie wiemy
Źródła różnią się co do dnia śmierci: 6 października (biogram za aktami kurii) albo 7 października 1973 r. („Niedziela”)18; nie wiemy też, gdzie dokładnie zmarł. Nie znamy dnia, w którym przyjechał do Pacanowa, ani jego obowiązków w parafii. Nie wiemy, do kiedy był administratorem w Podlesiu i czy otrzymał godności kościelne (np. kanonię). Nie czytaliśmy jeszcze jego akt personalnych w Archiwum Diecezjalnym w Kielcach (sygn. AP XN-33) ani wspomnienia pośmiertnego w „Kieleckim Przeglądzie Diecezjalnym”.
Wszyscy księża pracujący w Pacanowie poza proboszczami: Wikariusze i inni księża.
Przypisy
-
„Dekanat stopnicki”, Powiat buski 1939–1945, dział „Busko-Zdrój”, biogram „Ksiądz Stanisław Niedziela” (za: Archiwum Diecezjalne w Kielcach, AP XN-33). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8 ↩9 ↩10
-
„Dekanat pacanowski”, Powiat buski 1939–1945, część „Pacanów – Parafia pw. Świętego Marcina”, wykaz wikariuszy. ↩ ↩2
-
Elenchus Venerabilis Cleri Saecularis ac Regularis Dioecesis Kielcensis pro Anno Domini 1932, Kielce 1932, wykaz „Alumni Seminarii Dioecesani pro anno 1932”, IV rok teologii, poz. 11 (skan strony w Internet Archive, egzemplarz z Biblioteki Cyfrowej KUL). ↩ ↩2
-
Elenchus Venerabilis Cleri … Dioecesis Kielcensis pro Anno Domini 1933, Kielce 1933, s. 43, hasło „Pacanów” (skan strony w Internet Archive). ↩
-
Elenchus Venerabilis Cleri … Dioecesis Kielcensis pro Anno Domini 1937, Kielce 1937, s. 68, hasło „Pacanów” (skan strony w Internet Archive). ↩ ↩2 ↩3
-
„Kapłani z innych diecezji”, Powiat buski 1939–1945, biogram ks. Leonarda Samosenki. ↩
-
Katalog Duchowieństwa i Probostw Diecezji Kieleckiej za Rok 1940–1941, Kielce 1941, s. 137, hasło „Busko Zdrój” (skan strony w Internet Archive): „Wikariusz: Ks. Niedziela Stanisław, ur. 1903, kapł. 1932, mian. 1940”. ↩ ↩2
-
„Wspominamy zmarłych kapłanów”, Niedziela – edycja kielecka, 40/2004. ↩ ↩2