Parafia PacanówBazylika mniejsza · Sanktuarium

ks. Jan Śliwa (1893–1969)

← Wikariusze i inni księża

Wikariusz parafii św. Marcina w Pacanowie w latach 1917–1919, za administratora parafii ks. Franciszka Rajskiego. Później był kapelanem rezerwy Wojska Polskiego, kierował parafiami w Makoszynie i Probołowicach, a po wojnie pracował w archidiecezji wrocławskiej – w Smolcu i przez trzynaście lat jako proboszcz we Wrocławiu-Swojczycach.

Pochodzenie i święcenia

Urodził się 7 lutego 1893 r. w Gruszce12. Nie wiemy, o którą z kilku miejscowości o tej nazwie chodzi. Spis duchowieństwa diecezji kieleckiej na rok 1914 wymienia go wśród alumnów seminarium duchownego w Kielcach, do którego wstąpił w 1911 r.3

Święcenia kapłańskie przyjął w Kielcach w 1917 r.12 Dnia święceń nie znamy.

Wikariusz w Pacanowie

Od 1917 r. był wikariuszem w Pacanowie41. Spisy duchowieństwa na lata 1918 i 1919 wymieniają go w parafii pacanowskiej; parafią kierował wtedy ks. Franciszek Rajski4.

Kraków, Lwów i wojsko

Według słownika kapelanów Ordynariatu Polowego od 1919 r. mieszkał w Krakowie, a w 1924 r. odbywał studia techniczne we Lwowie1. Spisy duchowieństwa diecezji kieleckiej na lata 1920 i 1922 wymieniają go wśród księży mieszkających poza diecezją, z dopiskiem „Cracoviae” – w Krakowie5. Ten sam słownik podaje, że został zweryfikowany jako kapelan rezerwy w stopniu kapitana, z datą 1 czerwca 1919 r.1 Czym zajmował się w Krakowie i jak długo studiował, nie wiemy.

Makoszyn i Probołowice

Po powrocie do diecezji kieleckiej objął parafię świętych Apostołów Piotra i Pawła w Makoszynie koło Bielin. Katalog diecezji na lata 1940–1941 podaje go tam jako administratora parafii od 1937 r.6; słownik kapelanów też podaje rok 19371. Według historii parafii spisanej przez A. Drogosza objął ją dopiero w lutym 1939 r., po akcie erekcyjnym biskupa Augustyna Łosińskiego z 26 września 1938 r.7; tak samo pisze parafia w Smolcu8. Tej rozbieżności nie rozstrzygnęliśmy. W egzemplarzu katalogu z lat 1940–1941 jego nazwisko jest przekreślone, a nad nim ktoś dopisał ręcznie nazwisko następcy, ks. Konstantego Tomala6. Według A. Drogosza ks. Tomal został proboszczem w Makoszynie w 1943 r.7

W 1943 r. ks. Śliwa objął parafię św. Jakuba Apostoła w Probołowicach, w ówczesnym powiecie pińczowskim. Katalog diecezji na rok 1946 podaje go tam jako proboszcza od 1943 r.91 Katalog zaznacza przy tej parafii, że nowych danych nie nadesłano, więc nie wiemy, czy w 1946 r. ks. Śliwa nadal był w Probołowicach.

We Wrocławiu

Po wojnie wyjechał na Ziemie Zachodnie i pracował w archidiecezji wrocławskiej1. W latach 1951–1953 był duszpasterzem w Smolcu koło Kątów Wrocławskich81. Kiedy przyjechał na Dolny Śląsk i gdzie pracował wcześniej, nie wiemy.

Od 1 lipca 1953 r. do 1 września 1966 r. był proboszczem parafii św. Jacka we Wrocławiu-Swojczycach21. W 1965 r. pisał do kurii, że miejski zarząd cmentarzy – bez zawiadomienia proboszcza i mimo sprzeciwu mieszkańców – zburzył kaplicę i likwiduje dawny cmentarz na Kowalach10.

Ks. Józef Pater wymienia ks. Jana Śliwę wśród księży, którzy po 1947 r. prowadzili wykłady z nauk biblijnych we Wrocławiu11. Nie podaje lat ani przedmiotów; uważamy, że chodzi o tego samego księdza, ale pewności nie mamy.

Ostatnie lata i śmierć

Po odejściu ze Swojczyc był na emeryturze i mieszkał we Wrocławiu1. Zmarł 25 grudnia 1969 r.1 Archidiecezja wrocławska wspomina go w kalendarzu liturgicznym właśnie pod tym dniem12. Miejsca jego grobu nie znamy.

Czego nie wiemy

Nie wiemy, w której Gruszce się urodził, kiedy dokładnie przyjął święcenia, co robił w Krakowie po 1919 r. i w latach 1924–1937, kiedy objął Makoszyn (1937 czy 1939) ani kiedy i dlaczego przeszedł do archidiecezji wrocławskiej. Nie znamy miejsca jego pochówku. Nie czytaliśmy nekrologu w Wrocławskich Wiadomościach Kościelnych (1969, nr 12), na który powołuje się słownik kapelanów, ani akt osobowych w archiwach diecezji kieleckiej i archidiecezji wrocławskiej.

Wszyscy księża pracujący w Pacanowie poza proboszczami: Wikariusze i inni księża.

Przypisy

  1. W. K. Cygan, „Śliwa Jan (1893–1969)”, Internetowy słownik kapelanów służby stałej i rezerwy Wojska Polskiego 1921–1939, Ordynariat Polowy Wojska Polskiego, 19 maja 2025 r.; autor powołuje się m.in. na: Elenchus diecezji kieleckiej na lata 1918, 1919, 1937–1939, katalogi diecezji 1940–1941 i 1946, Rocznik oficerski rezerw 1934, Schematyzm Kościoła Rzymsko-Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej… Stan z 1 stycznia 1925 r., Wykaz duchowieństwa wojskowego… na 1929 r. i „Zmarli kapłani w roku 1969”, Wrocławskie Wiadomości Kościelne 1969, nr 12. ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8 ↩9 ↩10 ↩11 ↩12

  2. Parafia św. Jacka we Wrocławiu-Swojczycach, „Proboszczowie”, strona internetowa parafii: „Ks. Jan Śliwa, ur. 07.02.1893 r. Gruszka, święc. 1917 r. Kielce, w parafii: 01.07.1953 r. – 01.09.1966 r.”. ↩ ↩2 ↩3

  3. Elenchus Cleri Saecularis ac Regularis Dioecesis Kielcensis pro Anno Domini 1914, Kielce 1914, s. 25, wykaz alumnów seminarium: „Śliwa Joannes, 7 Februar. 1893, 1911” (skan strony w Internet Archive). ↩

  4. Elenchus Venerabilis Cleri Saecularis ac Regularis Dioecesis Kielcensis pro Anno Domini …, Kielce, hasło „Pacanów”: rocznik 1918, s. 159 (skan); rocznik 1919, s. 29 (skan) i s. 95, spis alfabetyczny: rok urodzenia 1893, święceń 1917, objęcia urzędu 1917 (skan) (egzemplarze z Biblioteki Cyfrowej KUL w Internet Archive). ↩ ↩2

  5. Elenchus Venerabilis Cleri Saecularis ac Regularis Dioecesis Kielcensis pro Anno Domini 1920, Kielce 1920, s. 91, wykaz „Presbyteri saeculares extra dioecesim commorantes”: „Joannes Śliwa, Cracoviae” (skan); podobnie rocznik 1922, s. 70 (skan). ↩

  6. Katalog Duchowieństwa i Probostw Diecezji Kieleckiej za Rok 1940/1941, Kielce 1941, s. 33–34, hasło „Makoszyn”: „Administrator: Ks. Śliwa Jan, ur. 1893, kapł. 1917, ben. 1937” (nazwisko przekreślone, dopisek odręczny „ks. Tomal Konst.”) (skan strony w Internet Archive). ↩ ↩2

  7. A. Drogosz, „Historia parafii Makoszyn”, strona internetowa makoszyn.prv.pl, według strony za Gazetą Bielińską, marzec–kwiecień 2007 (kopia w Web Archive). ↩ ↩2

  8. Parafia w Smolcu, „Duszpasterze”, strona internetowa parafii, biogram „ks. Jan Śliwa 1951–1953” (kopia w Web Archive). ↩ ↩2

  9. Katalog Duchowieństwa i Parafij Diecezji Kieleckiej za Rok 1946, Kielce 1946, s. 154, hasło „Probołowice”: „Prob. usuw.: Ks. Śliwa Jan, ur. 1893, kapł. 1917, ben. 1943” (skan strony w Internet Archive). ↩

  10. K. Glamowski, „Cmentarz parafialny”, strona internetowa parafii św. Jacka we Wrocławiu-Swojczycach; autor powołuje się m.in. na Archiwum Kurii Metropolitalnej Wrocławskiej, Parafia Swojczyce, AP002 (1948–2012). ↩

  11. ks. J. Pater, „Ks. Zbigniew Kaznowski – biblista wrocławski (1 I 1927 – 24 IX 2001)”, w: Żyjemy dla Pana. Księga pamiątkowa dedykowana S. Profesor Ewie Józefie Jezierskiej OSU w siedemdziesiątą rocznicę urodzin, red. ks. M. Rosik, Wrocław 2005, tu s. 511–512 (PDF: Księgozbiór Wirtualny Federacji „Fides”). ↩

  12. Kalendarz liturgiczny Archidiecezji Wrocławskiej 2025/2026, Wrocław 2025, s. 61, 25 grudnia: „Memento: … ks. Jan Śliwa (1969)” (PDF). ↩