ks. Franciszek Staszkiewicz (1856–1925)
Wikariusz parafii św. Marcina w Pacanowie w latach 1884–1890, za proboszcza ks. Wawrzyńca Nowakowskiego. Później przez wiele lat był proboszczem w Książnicach Wielkich, w czasie I wojny światowej w Strzemieszycach organizował pomoc dla głodujących, a ostatnie lata życia spędził jako proboszcz i kanonik w Siewierzu.
Pochodzenie i nauka
Urodził się w 1856 r., a święcenia kapłańskie przyjął w 1880 r.1 Według wykazu księży parafii Bebelno przyszedł na świat 14 września 1856 r. w Wolbromiu, w rodzinie mieszczańskiej, w 1874 r. ukończył cztery klasy progimnazjum w Pińczowie i wstąpił do seminarium duchownego w Kielcach, a wyświęcony został 11 lipca 1880 r.2 Tych szczegółów nie udało się nam potwierdzić w innych źródłach.
Wikariusz w Pacanowie
Według tego samego wykazu po święceniach był wikariuszem kolejno w Bejscach, Koziegłówkach i Pacanowie2. Dat jego pracy w dwóch pierwszych parafiach nie znamy.
Spisy duchowieństwa diecezji kieleckiej na lata 1886, 1888 i 1890 wymieniają go w Pacanowie jako pierwszego z dwóch wikariuszy proboszcza ks. Wawrzyńca Nowakowskiego; drugim wikariuszem był w 1886 i 1888 r. ks. Józef Sikorski341. Spis na rok 1890 podaje, że w Pacanowie pracował od 1884 r.1
Bebelno, Rogów i Książnice Wielkie
3 maja 1890 r. otrzymał nominację rządową na administratora parafii Bebelno2. Spis duchowieństwa na rok 1891 wymienia go już jako administratora w Bebelnie5. Według wykazu z Bebelna w listopadzie 1890 r. przeszedł na probostwo do Rogowa2 – innego źródła o jego pracy w Rogowie nie znaleźliśmy.
Później był proboszczem w Książnicach Wielkich (dziś w gminie Koszyce). Wykaz z Bebelna podaje w tym miejscu Książ Wielki2, ale źródła z jego czasów mówią o Książnicach Wielkich67. W 1902 r. jego staraniem przelano tamtejszy dzwon z 1778 r.; na dzwonie dodano wtedy napis „Transfusa A. D. 1902 cura Fr. Staszkiewicz parochii Książnicen[sis]”7. W latach 1911–1913 był prezesem kółka rolniczego w Książnicach Wielkich8. Strona szkoły w Książnicach Wielkich przytacza dokument wizytacji z 1913 r.: „Ksiądz proboszcz Franciszek Staszkiewicz pierwszy rozpoczyna w Książnicach Wielkich pracę oświatową i społeczną. Na własny koszt buduje ochronkę”9 – samego dokumentu nie widzieliśmy.
Strzemieszyce
W 1913 r. przeniesiono go do Strzemieszyc (dziś dzielnica Dąbrowy Górniczej)6 – według kalendarium historii Strzemieszyc 5 lipca 1913 r.10 Spisy duchowieństwa na lata 1914 i 1916 wymieniają go jako administratora nowej parafii Najświętszego Serca Pana Jezusa w Strzemieszycach1112.
W czasie I wojny światowej stanął na czele pomocy dla głodujących. Pod jego przewodnictwem powstały komitet niesienia pomocy głodnym i komisja żywnościowa. W lipcu 1915 r. z pomocy komitetu korzystało 207 rodzin, a bezpłatna kuchnia urządzona na plebanii wydawała 420–450 obiadów dziennie6.
24 czerwca 1917 r. jako „ks. kanonik Franciszek Staszkiewicz ze Strzemieszyc” wziął udział w Krakowie w I Zjeździe Delegowanych Związku Katolickich Stowarzyszeń Kobiet i Dziewcząt Pracujących. W dyskusji proponował, by pismo związkowe wychodziło dwa razy w miesiącu i dawało więcej praktycznych wskazówek13. Godność kanonika honorowego kieleckiego otrzymał według wykazu z Bebelna w 1914 r.2
Siewierz
Od 1920 r. był proboszczem w Siewierzu2. Spis duchowieństwa na rok 1924 wymienia go jako proboszcza parafii św. Macieja Apostoła w Siewierzu i kanonika honorowego14. Według kalendarium parafii w 1923 r. z jego inicjatywy odlano na miejscu dwa dzwony, a dawny dzwon przelano na większy, nazwany „Pius”15.
Zmarł 28 maja 1925 r. jako proboszcz w Siewierzu16.
Opracowanie historii parafii w Siewierzu podaje, że ostatnim proboszczem pochowanym w kryptach kościoła św. Jana Chrzciciela był w 1925 r. „ks. Antoni Staszkiewicz”17. Imię się nie zgadza; nie wiemy, czy chodzi o ks. Franciszka ani gdzie dokładnie go pochowano.
Czego nie wiemy
Nie znamy dat jego pracy w Bejscach i Koziegłówkach, daty przejścia z Rogowa do Książnic Wielkich ani miejsca pochówku. W tym samym czasie w diecezji pracował inny ksiądz o tym nazwisku – ks. Stanisław Staszkiewicz (ur. 1854, wyświęcony w 1877 r.), kapelan biskupa kieleckiego, a potem administrator parafii w Łopusznie1.
Wszyscy księża pracujący w Pacanowie poza proboszczami: Wikariusze i inni księża.
Przypisy
-
Elenchus Omnium Ecclesiarum et Universi Cleri … Dioecesis Kielcensis pro Anno Domini 1890, Kielce 1890, s. 40, hasło „Pacanów”, i s. 104, spis alfabetyczny duchowieństwa (rok urodzenia, święceń i objęcia urzędu; tamże ks. Stanisław Staszkiewicz) (Biblioteka Cyfrowa KUL). ↩ ↩2 ↩3 ↩4
-
W. Cichecki, „Wykaz księży parafii Bebelno”, bebelno.cichecki.net, poz. 24 (kopia w Web Archive); wykaz nie podaje źródeł tej noty. ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7
-
Elenchus Omnium Ecclesiarum et Universi Cleri … Dioecesis Kielcensis pro Anno Domini 1886, Kielce 1886, s. 33, hasło „Pacanów” (Biblioteka Cyfrowa KUL). ↩
-
Elenchus Omnium Ecclesiarum et Universi Cleri … Dioecesis Kielcensis pro Anno Domini 1888, Kielce 1888, s. 40, hasło „Pacanów” (Biblioteka Cyfrowa KUL). ↩
-
Elenchus Omnium Ecclesiarum et Universi Cleri … Dioecesis Kielcensis pro Anno Domini 1891, Kielce 1891, s. 20, hasło „Bebelno” (Biblioteka Cyfrowa KUL). ↩
-
Korespondencja ze Strzemieszyc, Kurjer Zagłębia R. 10, nr 157, Sosnowiec, 14 lipca 1915, s. 3 (Śląska Biblioteka Cyfrowa). ↩ ↩2 ↩3
-
M. Karkocha, „Zabytkowe dzwony kościelne na terenie diecezji kieleckiej. Warsztaty i twórcy”, Przegląd Nauk Historycznych R. 14, 2015, nr 2, tu s. 192–193. ↩ ↩2
-
S. Gajewski, „Duchowieństwo w Królestwie Polskim wobec towarzystw rolniczych 1897–1914”, Roczniki Humanistyczne 38 (1990), z. 2, s. 183–224, tu s. 216 (wykaz kółek rolniczych w diecezji kieleckiej: Książnice Wielkie, F. Staszkiewicz – prezes, za „Rocznikiem Centralnego Towarzystwa Rolniczego” na lata 1911–1913). ↩
-
„Historia szkoły”, Szkoła Podstawowa im. Piotra Barylaka w Książnicach Wielkich (kopia w Web Archive); strona nie podaje sygnatury dokumentu. ↩
-
„Kalendarium”, strzemieszycehistoria.pl, wpis „5 lipca 1913” (kopia w Web Archive). ↩
-
Elenchus Cleri Saecularis ac Regularis Dioecesis Kielcensis pro Anno Domini 1914, Kielce 1914, s. 121, hasło „Strzemieszyce” (skan strony w Internet Archive). ↩
-
Elenchus Cleri Saecularis ac Regularis Dioecesis Kielcensis pro Anno Domini 1916, Kielce 1916, s. 182, hasło „Strzemieszyce”, i s. 209, spis alfabetyczny (skan strony w Internet Archive). ↩
-
„Sprawozdanie ze Zjazdu Delegowanych Związku katolickich Stowarzyszeń kobiet i dziewcząt pracujących”, Kobieta Polska R. 2, nr 7, Kraków, lipiec 1917, s. 2–3 (Jagiellońska Biblioteka Cyfrowa). ↩
-
Elenchus Venerabilis Cleri Saecularis ac Regularis Dioecesis Kielcensis pro Anno Domini 1924, Kielce 1924, s. 54, hasło „Siewierz” (skan strony w Internet Archive). ↩
-
„Historia”, parafia św. Macieja Apostoła w Siewierzu, część „Linia czasu naszej parafii”, wpis „1923” (kopia w Web Archive). ↩
-
Elenchus Venerabilis Cleri … Dioecesis Kielcensis pro Anno Domini 1926, Kielce 1926, s. 62, wykaz „Defuncti ex clero saeculari 1925 anno”, poz. 1: „Franciscus Staszkiewicz C. H. in Siewierz d. 28 V.” (skan strony w Internet Archive). ↩
-
E. Sołtysik, „Kościół Św. Jana Chrzciciela”, w: „Historia”, parafia św. Macieja Apostoła w Siewierzu (kopia w Web Archive). ↩