ks. Albert Pruszak Bieniewski (zm. 1731)
Proboszcz parafii św. Marcina w Pacanowie na początku XVIII w., kanonik krakowski, zmarły 3 czerwca 1731 r.
Ks. Jan Wiśniewski w spisie plebanów pacanowskich zapisał go jako „X. Albert Pruszak Bieniewski kan. krak. kustosz wiślicki”1. Imiona Albert i Adalbert to dawne łacińskie odpowiedniki imienia Wojciech – pod tym imieniem ten sam duchowny występuje w nowszych opracowaniach2.
Pochodzenie
Według napisu w katedrze lubelskiej pochodził z Bieniewa: tablica nazywa go „Ks. Adalbert z Bieniewa Pruszak Bieniewski”3. Kiedy się urodził, dokładnie nie wiemy. Ks. Wiśniewski pisze, że „żył lat 34”1, a wykaz księży Renaty i Henryka Kulików podaje rok urodzenia 1698 i wiek 33 lat w chwili śmierci2 – źródła tej daty nie udało się nam sprawdzić. O jego rodzinie, nauce i święceniach wiarygodnych wiadomości nie znaleźliśmy.
Według wykazu Kulików był proboszczem w Gołębiu, poświadczonym w 1717 r.2 – tej wiadomości nie udało się potwierdzić w źródłach.
Kanonik i prałat
Był kanonikiem krakowskim – tak piszą o nim i ks. Wiśniewski, i napis w Lublinie13. Epitafium wymienia też kanonię poznańską3. W kapitule kolegiaty wiślickiej był prałatem, ale źródła różnią się co do godności: ks. Wiśniewski nazywa go kustoszem wiślickim1, a tablica w Lublinie – scholastykiem wiślickim3. Nie wiemy, który zapis jest właściwy ani czy piastował obie godności kolejno.
Proboszcz w Pacanowie
Kiedy objął parafię, nie wiemy. W spisie ks. Wiśniewskiego poprzedza go ks. Piotr Tarło, zmarły w 1722 r. jako biskup poznański, ale kolejność w spisie nie dowodzi bezpośredniego następstwa1. Rok 1728, podawany przy jego nazwisku w niektórych zestawieniach w internecie, jest u ks. Wiśniewskiego datą innego wydarzenia – pochówku Wojciecha Witosławskiego z Rataj pod ołtarzem Trójcy Świętej w kościele pacanowskim1.
Ks. Wiśniewski zapisał, że ks. Bieniewski odnowił („restaurował”) szkołę parafialną i wikariat, czyli dom dla wikariusza1.
Śmierć i pamięć
Zmarł 3 czerwca 1731 r. Datę tę ks. Wiśniewski przytacza z księgi zmarłych (Liber mortuorum), w której w 1729 r. pisał ks. Tomasz, prebendarz Trójcy Świętej. Wpis o proboszczu brzmi: „eruditione insignis praelatus et benefactor brevi explevit tempora multa”, czyli „prałat wybitny uczonością i dobrodziej – w krótkim czasie przeżył wiele lat”1. Druga część zdania to słowa z Księgi Mądrości (Mdr 4,13), mówiące o człowieku, który zmarł młodo, a zdążył wiele zdziałać.
Według epitafium zmarł w Lublinie3. Ks. Wiśniewski pisze, że pochowano go „w kolegjacie Lubelskiej”1. Tablica z nazwiskami osób pochowanych w grobach dzisiejszej archikatedry lubelskiej wymienia pod rokiem 1731 „Ks. Adalbert z Bieniewa Pruszak Bieniewski Kanonik Krak. Scholastyk Wiślicki”3. W 1880 r. w przedsionku tej świątyni znajdowała się owalna tablica z czarnego marmuru z długim łacińskim napisem ku jego pamięci; pomnik wzniósł Stanisław Józef Hozjusz, biskup poznański i opat czerwiński; portretu malowanego na blasze nad napisem już wtedy nie było32.
Napis w Lublinie i opracowanie Kulików nie wspominają o Pacanowie, a ks. Wiśniewski nie powołuje się na lubelskie epitafium. Zgadzają się jednak nazwisko, kanonia krakowska, prałatura w Wiślicy, rok śmierci i pochówek w Lublinie, dlatego wszystko wskazuje, że chodzi o tego samego duchownego.
W spisie ks. Wiśniewskiego po ks. Bieniewskim następuje ks. Antoni Kleczyński, zmarły w 1743 r.1
Pełny poczet proboszczów i wikariuszy: Proboszczowie.
Przypisy
-
ks. J. Wiśniewski, Historyczny opis kościołów, miast, zabytków i pamiątek w Stopnickiem (kopia: SBC Kielce), Marjówka 1929, s. 190 (spis plebanów: „X. Albert Pruszak Bieniewski kan. krak. kustosz wiślicki um. w 1731 r. żył lat 34, poch. w kolegjacie Lubelskiej”). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8 ↩9 ↩10
-
R. Kulik, H. Kulik, Ogólny wykaz księży rzymskokatolickich, polskokatolickich, greckokatolickich, prawosławnych i ewangelickich, t. 1, cz. 1 (A–J), wersja z 1.01.2025, s. 236–237, hasło 5.187 „Bieniewski Pruszak Wojciech”. ↩ ↩2 ↩3 ↩4
-
W. K. Zieliński, „Katedra Lubelska. Kartka z »Monografii Lublina«”, w: Kalendarz na rok przestępny 1880, rok XII, nakładem i drukiem L. Kossakowskiego, 1880, s. 10–11 (Biblioteka Cyfrowa UMCS). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7