Parafia PacanówBazylika mniejsza · Sanktuarium

← Opis kościoła (1904) – spis treści

Kościół, nawa i prezbiteryum.

s. 12 Jedyny pomnik z przeszłości odległej pozostały, jest kościół murowany, ale przez burze wiekowe, pozbawiony swej pierwotnej formy i ozdób wewnętrznych. Rozszerzał się z biegiem czasów w miarę rosnących s. 13 potrzeb. I tak pierwotną budową jest nawa wraz z prezbyteryum z cegły olbrzymiej nietynkowanej; frontony oba zębate, skarpy z obu stron podpierając. Od południa okien dwa cyrklastych w prezbiteryum, a trzy w nawie. Z prezbiteryum w północnej ścianie drzwi do zakrystyi małej, nizkiej, sklepionej z kamienia zbudowanej. Pomnik ten jest stylu romańskiego budownictwa. Sklepienie kiedyś było, zapewne po spaleniu się kościoła w r. 1658 runęło. W miejsce tego była do ostatnich czasów podsiebitka prosta; dopiero w ostatnich czasach dany sufit cyrklasty z wentylatorami. Wysokość prezbiteryum łokci 15½, szerokość łok. 11½. długość łok. 13. Nawa wysoka łok. 18, szeroka 16 i długa łok. 25.

Długosz mówi (Liber Beneficiorum Tom II pag. 422): „Pacanów est oppidum, Ecclesiam muratam partim latere, partim lapide in se habens“, dalej że kościół ten na prośbę Jenciniana Patrona konsekrował Maurus Biskup krakowski od r. 1110 do 1118 i dziesięcinami de mensa Episcopali dotavit. To dowodzi, że założenie kościoła i parafii sięga pierwszej połowy XII wieku. Były to czasy Bolesława Krzywoustego.

Ks. Wawrzyniec Nowakowski, Opis kościoła Cudownego Pana Jezusa Pacanowskiego, Warszawa 1904, s. 12–13. Pisownia oryginalna. Wydanie w przygotowaniu.