Parafia PacanówBazylika mniejsza · Sanktuarium

Dawniej i dziś

20 września 1906 r. pożar zniszczył kościół św. Marcina. Odbudowano go według projektu z 1907 r., którego rysunki zachowały się do dziś (zob. Plan odbudowy kościoła z 1907 r.). W 1944 r. kościół znów spłonął, a po wojnie odbudowywano go do 1958 r. Tu zestawiamy rysunki projektu ze zdjęciami kościoła z listopada 2026 r.

Przesuń linię na obrazie albo użyj strzałek na klawiaturze – po lewej widać projekt, po prawej kościół dziś.

Rysunek pokazuje ścianę „na wprost”, a zdjęcie zrobiono z ziemi, pod kątem. Zdjęcie przekształcono tak, by ściana nawy pokryła się z rysunkiem. Wieża i dachy leżą dalej od patrzącego, więc ich położenie na zdjęciu jest przybliżone – porównujemy kształty, nie wymiary.

Fasada boczna (północna)

Zdjęcie fasady bocznej kościoła z listopada 2026 r.: nawa z oknami w dwóch rzędach i wieża zwieńczona kopułą z latarniąDziś
Rysunek fasady bocznej kościoła z planu odbudowy z 1907 r.: nawa z oknami w dwóch rzędach i wieża z wysokim ostrym hełmemProjekt 1907
Fasada boczna (północna) – projekt z 1907 r. i dziś Rozmieszczenie okien w obu rzędach, lizeny i gzymsy nawy odpowiadają projektowi. Wieżę zwieńczono inaczej: w projekcie ma wysoki ostry hełm z zegarem, dziś – kopułę z latarnią.Projekt 1907: Plan odbudowy kościoła, własność Gminy Pacanów. Dziś (listopad 2026 r.): fot. Stanisław Stańczyk.

Fasada boczna (południowa) przy kaplicy

Zdjęcie tego samego fragmentu kościoła z listopada 2026 r.: dwa okna u góry, fryz z łuków, wysokie okno częściowo zasłonięte świerkiem i niska przybudówka z łukowym oknemDziś
Rysunek fragmentu fasady bocznej (południowej) z planu odbudowy z 1907 r.: dwa okna u góry, fryz z łuków, wysokie okno i kruchta z drzwiami pod wielobocznym daszkiemProjekt 1907
Fasada boczna (południowa) między wieżą a kaplicą – projekt z 1907 r. i dziś Gzyms, fryz z łuków i prawe górne okno odpowiadają projektowi. Lewe górne okno jest dziś przesunięte w prawo, a wysokie okno jest węższe niż na rysunku. W miejscu kruchty z drzwiami stoi prostokątna przybudówka z łukowym oknem.Projekt 1907: Plan odbudowy kościoła, własność Gminy Pacanów. Dziś (listopad 2026 r.): fot. Stanisław Stańczyk.

Fasada frontowa (zachodnia) – wieża

Zdjęcie zrobiono spod wieży, z dołu. Wyrównana jest ściana z rozetą, a wyższe kondygnacje dopasowano w przybliżeniu – porównujemy ich kształt.

Zdjęcie wieży od frontu z listopada 2026 r., zrobione z dołu: rozeta, arkadki na kolumienkach, fryzy z łuków i ośmioboczna dzwonnica z jednym oknem z żaluzjami pod kopułąDziś
Rysunek wieży z fasady frontowej z planu odbudowy z 1907 r.: rozeta, arkadki na kolumienkach, fryzy z łuków i czworoboczna dzwonnica z trójkątnymi szczytami, zegarem i parą okien pod ostrym hełmemProjekt 1907
Wieża od frontu (fasada zachodnia) – projekt z 1907 r. i dziś Rozeta, arkadki na kolumienkach i fryzy z łuków odpowiadają projektowi. Dzwonnica wygląda inaczej: w projekcie jest czworoboczna, z trójkątnymi szczytami, zegarem i parą okien pod wysokim ostrym hełmem, dziś jest ośmioboczna, z jednym oknem z żaluzjami, i zwieńczona kopułą.Projekt 1907: Plan odbudowy kościoła, własność Gminy Pacanów. Dziś (listopad 2026 r.): fot. Stanisław Stańczyk.

Kaplica w przekroju

Rysunek to przekrój – pokazuje kaplicę tak, jakby ją przecięto, razem z grubością murów i wnętrzem kopuły. Zdjęcie pokazuje kaplicę z zewnątrz, więc obrazów nie nakładamy, tylko stawiamy obok siebie.

Zdjęcie kaplicy z listopada 2026 r.: ściana z kamiennych bloków z okrągłym oknem z krzyżem, nad nią kopuła kryta blachą i latarnia z łukowymi oknami zwieńczona krzyżemDziś
Rysunek przekroju kaplicy z planu odbudowy z 1907 r.: przecięte mury, kopuła na planie półkola, na niej latarnia z łukowymi oknami i krzyżem, w ścianie okrągłe oknoProjekt 1907
Kaplica z kopułą – przekrój z projektu z 1907 r. i widok dziś Kopuła z latarnią na szczycie i okrągłe okno w ścianie kaplicy odpowiadają projektowi.Projekt 1907: Plan odbudowy kościoła, własność Gminy Pacanów. Dziś (listopad 2026 r.): fot. Stanisław Stańczyk.

Źródła