ks. Tadeusz Jarmundowicz (1917–2002)
Rezydent w parafii św. Marcina w Pacanowie w latach 1986–1990. Ksiądz diecezji kieleckiej, kanonik honorowy Kieleckiej Kapituły Katedralnej, wikariusz i proboszcz w Działoszycach, proboszcz na Karczówce w Kielcach i w Piotrkowicach, wizytator religii i duszpasterz młodzieży, harcerz i społecznik w rodzinnych Szczekocinach. Zmarł 14 października 2002 r. w Szczekocinach, w 86. roku życia i 60. roku kapłaństwa12.
Pochodzenie i młodość
Urodził się 25 marca 1917 r. w Szczekocinach, w rodzinie Stanisława i Marianny z Walczyków; ochrzczony został 8 kwietnia 1917 r. w kościele parafialnym św. Bartłomieja Apostoła1. Ojciec był stolarzem i działaczem miejskim – w 1923 r. wybrano go do Rady Miasta Szczekociny, a w 1928 r. współtworzył miejscową kasę rzemieślniczą3.
Uczył się w szkole powszechnej w Szczekocinach (ukończył ją w roku szkolnym 1931/1932), potem w szczekocińskim gimnazjum koedukacyjnym, a od 1934 r. w Państwowym Gimnazjum Męskim im. Tadeusza Kościuszki w Miechowie, gdzie 10 maja 1937 r. zdał maturę13. Od dzieciństwa był ministrantem i harcerzem; harcerzem pozostał przez całe życie13.
Seminarium i święcenia
We wrześniu 1937 r. wstąpił do Wyższego Seminarium Duchownego w Kielcach. Wybuch wojny przerwał normalne studia – od listopada 1939 r. część gmachu seminarium zajmował szpital miejski. Tonsurę i niższe święcenia przyjął w 1940 r., subdiakonat 20 grudnia 1941 r., diakonat 21 marca 1942 r.4 Święcenia kapłańskie przyjął 16 maja 1943 r. wraz z 19 kolegami z rąk biskupa kieleckiego Czesława Kaczmarka, a mszę prymicyjną odprawił 30 maja 1943 r. w Szczekocinach43.
Studia w Kielcach, Krakowie i Rzymie
Od 6 lipca 1943 r. przez rok szkolny 1943/1944 był wikariuszem w Wiślicy. Następnie biskup skierował go na dalsze studia: w roku 1944/1945 słuchał wykładów tajnych kompletów Uniwersytetu Warszawskiego z filią w Kielcach, a w czerwcu 1946 r. uzyskał licencjat z filozofii w Kolegium Ojców Jezuitów w Krakowie45. Potem wyjechał na studia doktoranckie do Rzymu i zamieszkał w Papieskim Kolegium Polskim. Temat pracy doktorskiej otrzymał jeszcze w kraju od ks. prof. Konstantego Michalskiego z Uniwersytetu Jagiellońskiego. W liście do biskupa z września 1950 r. wyjaśniał, że zamiast na Gregorianum zapisał się na Angelicum i że jego studiom brakowało ciągłości. Wrócił do kraju 13 czerwca 1950 r. bez doktoratu5.
Działoszyce, Kielce i Karczówka
Od 4 września 1950 r. był wikariuszem w Działoszycach. Gdy 12 stycznia 1956 r. przeniesiono go do parafii katedralnej w Kielcach, parafianie z Działoszyc prosili biskupa o jego powrót – zebrali podpisy na 36 kartach5. W katedrze pracował do 1 września 1957 r.5 Sam wspominał też pracę prefekta (katechety) w szkole im. Stanisława Staszica w Kielcach6.
9 września 1957 r. został diecezjalnym wizytatorem religii i objeżdżał punkty katechetyczne w parafiach. Władze państwowe ukarały go grzywną 1500 zł i sześcioma tygodniami pracy poprawczej – Kolegium Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Kielcach uzasadniło karę zorganizowaniem bez zezwolenia pielgrzymki młodzieży na Jasną Górę; ksiądz w odwołaniu wyjaśniał, że był tylko obecny na nabożeństwie. 22 kwietnia 1960 r. biskup mianował go diecezjalnym duszpasterzem młodzieży pozaszkolnej7.
15 stycznia 1963 r. został wikariuszem, a 17 października 1963 r. proboszczem parafii św. Karola Boromeusza na Karczówce w Kielcach; z dziećmi i młodzieżą rozpoczął tam budowę drogi do klasztoru76. 4 listopada 1966 r. biskup mianował go kanonikiem honorowym Kieleckiej Kapituły Katedralnej. Dwie próby przeniesienia go na probostwo w Łopusznie i w Bielinach (1968–1969) nie doszły do skutku, bo zgody nie wydało Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Kielcach7.
Piotrkowice, choroba i powrót do Działoszyc
8 lutego 1969 r. został proboszczem w Piotrkowicach, przy sanktuarium maryjnym. Stamtąd biskup wysyłał go na zastępstwa za chorych proboszczów: od 7 sierpnia 1970 r. w Sułoszowej, od 10 stycznia 1971 r. w Szańcu i od 11 października 1971 r. w Bolesławiu7. Według jego relacji w 1970 r. wrócił do Kielc do pracy w kurii, bo zaczęło mu szwankować zdrowie; leczył się w szpitalu, a potem w Świętej Katarzynie, gdzie był zarazem kapelanem6. Długo zmagał się z chorobą alergiczną, leczył się m.in. w specjalistycznym instytucie w Warszawie; w końcu za zgodą biskupa podjął posługę przy kościele w Świętej Katarzynie, gdzie dolegliwości łagodziły woda ze źródła i kuracja ziołowa tamtejszych sióstr bernardynek2.
9 września 1982 r. wrócił do Działoszyc – najpierw jako wikariusz ekonom, na prośbę chorego proboszcza, a od 25 maja 1983 r. jako proboszcz76. Po blisko trzech latach, ze względu na zdrowie, poprosił o zwolnienie z probostwa2.
Rezydent w Pacanowie
10 czerwca 1985 r. został zwolniony z obowiązków proboszcza i przeniesiony jako rezydent do parafii Kazimierza Mała, a rok później, 18 czerwca 1986 r., w tej samej roli do Pacanowa2. Sam w 1992 r. mówił, że jako rezydent „rok przebywałem w Kazimierzy Małej, a następnie przez 5 lat w Pacanowie”6. 20 listopada 1990 r. przeszedł na emeryturę2.
Ostatnie lata
Na emeryturze miał mieszkanie w Domu Księży Emerytów w Kielcach, ale coraz częściej i dłużej przebywał w rodzinnym domu w Szczekocinach. Pomagał w duszpasterstwie: spowiadał, głosił rekolekcje, zastępował chorych księży23. W Szczekocinach działał też jako regionalista i opiekun harcerzy; z jego inicjatywy w kwietniu 2001 r. odsłonięto w mieście Pomnik Harcerza, w 85. rocznicę powstania pierwszej szczekocińskiej drużyny3. W testamencie z 24 października 1996 r. napisał, że nie ma długów ani majątku, i polecił się modlitwom2.
Zachorował na nieuleczalną chorobę krwi. Po pobycie w Szpitalu Miejskim w Kielcach wrócił do Szczekocin i tam zmarł rano w poniedziałek 14 października 2002 r. 15 października jego ciało przeniesiono do kościoła; mszy przewodniczył bp Edward Materski z Radomia, homilię wygłosił bp Kazimierz Ryczan, ordynariusz kielecki. Pogrzeb odbył się 16 października 2002 r. – przewodniczył mu i homilię wygłosił bp Marian Florczyk, w obecności 160 kapłanów; kondukt przeszedł z kościoła na cmentarz w Szczekocinach28. W 2003 r. jego imię otrzymało gimnazjum w Szczekocinach3.
Czego nie wiemy
Nie wiemy, jakie obowiązki pełnił w Pacanowie. Dekrety biskupie podają lata 1986–1990, a sam ksiądz mówił o pięciu latach w Pacanowie; nie wiemy, czy po przejściu na emeryturę jeszcze tu mieszkał26. Nie znamy też dokładnej daty zakończenia probostwa w Piotrkowicach ani lat pracy w kurii i w Świętej Katarzynie. Źródła różnią się co do kolejności rodzeństwa: ks. Józef Gurda pisze, że był czwartym dzieckiem, a Andrzej Orliński – że szóstym z siedmiorga13. W opracowaniu Orlińskiego zamiast Działoszyc pojawiają się Daleszyce; dekrety przytoczone przez ks. Gurdę i słowa samego księdza wskazują na Działoszyce56.
Wszyscy księża pracujący w Pacanowie poza proboszczami: Wikariusze i inni księża.
Przypisy
-
ks. J. Gurda, „Ksiądz kan. Tadeusz Jarmundowicz (1917–2002)”, Kielecki Przegląd Diecezjalny R. 79, 2003, nr 2, s. 201–208, tu s. 201–202 (skan w Archiwum ks. Tadeusza Jarmundowicza, historiaszczekocin.pl; kopia w Web Archive). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5
-
A. Orliński, „Archiwum ks. Tadeusza Jarmundowicza”, Stowarzyszenie Miłośników Historii Szczekocin i Okolic, historiaszczekocin.pl (kopia w Web Archive). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8
-
„Mszą Świętą w intencji ojczyzny” – wywiad z ks. Tadeuszem Jarmundowiczem, wysłuchał i zanotował Antoni Moś, Echo Szczekocin 1992, nr 11(12), s. 3 (skan w Archiwum ks. Tadeusza Jarmundowicza; kopia w Web Archive). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7
-
ks. J. Gurda, jw., tu s. 208. ↩